Αγαπητοί φίλοι και συνεργάτες, με μεγάλη χαρά σας καλωσορίζουμε στο Εργαστήριο Τηλεκπαίδευσης του Τμήματος Πληροφορικής της Σχολής Θετικών Επιστημών του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας! Βρισκόμαστε πάντα στη διάθεσή σας και μπορείτε να επικοινωνείτε μαζί μας μέσω της σελίδας "Επικοινωνία". Ευχαριστούμε!

Δυσλεξία: Η ειδική μαθησιακή δυσκολία

Η δυσλεξία είναι μια σοβαρή δυσκολία που παρουσιάζεται στην παιδική ηλικία και χαρακτηρίζεται από δυσκολία ή αποτυχία στην εκμάθηση της ανάγνωσης, της γραφής και της ορθογραφίας. Το παιδί μπορεί να έχει πρόβλημα σε μία, σε περισσότερες ή σε όλες τις παραπάνω περιοχές. Το πρόβλημά του, όμως, δεν οφείλεται σε νοητική καθυστέρηση, σε ψυχικές διαταραχές, σε κακή όραση, κακή ακοή ή σε πολιτισμική αποστέρηση.

Η δυσλεξία ως πρόβλημα επεξεργασίας του γραπτού λόγου διακρίνεται σε δυο μεγάλες και καθορισμένες κατηγορίες: 1. Την επίκτητη δυσλεξία, 2. Την ειδική ή εξελικτική δυσλεξία.

  1. Η επίκτητη δυσλεξία χαρακτηρίζεται από μία δυσκολία ή ανικανότητα του ατόμου στην επεξεργασία του γραπτού λόγου. Διαφέρει από την ειδική δυσλεξία, γιατί στην περίπτωση της επίκτητης δυσλεξίας οι ικανότητες της ανάγνωσης, γραφής και ορθογραφίας είχαν πλήρως αποκτηθεί, αλλά χάθηκαν ή ελαττώθηκαν ως αποτέλεσμα εγκεφαλικού τραυματισμού στην πλευρικο–κροταφική χώρα του αριστερού ημισφαιρίου (Στασινός, 1999).
  2. Η ειδική δυσλεξία, με βάση τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν τα δυσλεξικά άτομα, διακρίνεται σε δύο κατηγορίες: στην οπτική και την ακουστική δυσλεξία (Boder, 1973).

Η οπτική δυσλεξία είναι η πλέον διαδεδομένη μορφή δυσλεξίας και χαρακτηρίζεται από το έλλειμμα ικανότητας που έχει ένα άτομο να μετουσιώνει με ακρίβεια τα γραπτά σύμβολα σε αντίστοιχο λεκτικό περιεχόμενο. Το πρόβλημα αυτών των ατόμων είναι ότι δυσκολεύονται να μάθουν μέσω της οπτικής λειτουργίας, συγχέουν λέξεις ή γράμματα που οπτικά μοιάζουν, συνήθως αντιμετωπίζουν όλες τις λέξεις σαν να τις βλέπουν για πρώτη φορά, έχουν  περιορισμένο οπτικό λεξιλόγιο και επομένως έχουν δυσκολία να διαβάσουν τις λέξεις «ολικά», αλλά τις επεξεργάζονται αναλυτικά. Τα οπτικά δυσλεξικά παιδιά έχουν περιορισμένη ορθογραφημένη γραφή και χαρακτηρίζεται από πολλά φωνητικά λάθη (Πόρποδας, 1997).

Η ακουστική δυσλεξία είναι η πιο δύσκολη μορφή δυσλεξίας σ`ότι αφορά την αντιμετώπισή της. Το παιδί με ακουστική δυσλεξία παρουσιάζει δυσκολίες στην ανάλυση των λέξεων, στη διάκριση ακουστικών λεπτομερειών, στην αναπαραγωγή ηχητικών ενοτήτων και στη μετατροπή οπτικών γλωσσικών συμβόλων σε ακουστικά. Τα παιδιά αυτά δυσκολεύονται να γράψουν καθ`υπαγόρευση ένα κείμενο και η επίδοσή τους στην ορθογραφία είναι χαμηλή και κατώτερη από την επίδοσή τους στην ανάγνωση. Το κυριότερο πρόβλημα που αντιμετωπίζουν τα παιδιά με ακουστική δυσλεξία είναι η ανικανότητά τους να αντιληφθούν τις ομοιότητες των αρχικών ή των τελικών ήχων των λέξεων, δηλαδή δεν κατανοούν το διπλό ήχο στο συμφωνικό σύμπλεγμα των λέξεων, π.χ. κλαίει και τη διαβάζει καίει. Συχνά κάνει λάθη, όπως για παράδειγμα διαβάζει τη λέξη άσπρος και τη διαβάζει λευκός (Johnson & Myklebust, 1967).

Σύνηθες φαινόμενο είναι η συνύπαρξη και των δυο τύπων σε κάθε περίπτωση δυσλεξικών. Έτσι, ο Ingram (1964) & Border (1973), διέκριναν και μια τρίτη κατηγορία ειδικής δυσλεξίας, η οποία χαρακτηρίζεται από δυσκολίες στη λειτουργία και των δυο λειτουργικών καναλιών επεξεργασίας του γραπτού λόγου. Την κατηγορία αυτή την ονόμασαν «μεικτή δυσλεξία» (Πόρποδας, 1997).

Γενικά χαρακτηριστικά δυσλεξικών παιδιών:

  • Δυσκολία στη διάκριση αριστερού-δεξιού.
  • Ενδεχόμενη κινητική αδεξιότητα ή υπερκινητικότητα.
  • Σύγχυση στην αντίληψη της έννοιας του χρόνου.
  • Δυσκολίες στην αντίληψη των εννοιών της διαδοχής, της σειράς των ημερών της εβδομάδας, των γραμμάτων του αλφαβήτου, των αριθμών.
  • Δυσκολία στην επανάληψη αριθμών με αντίστροφη σειρά.
  • Δυσκολία στην αντιστοιχία οπτικών και ακουστικών ερεθισμάτων.
  • Πολύ φτωχό λεξιλόγιο.

Χαρακτηριστικά ανάγνωσης:

  • Αργή και διατακτική ανάγνωση.
  • Δυσκολίες στην αναγνώριση γραμμάτων κατά την «πρώτη ανάγνωση».
  • Συλλαβιστή, «κομπιαστή» ανάγνωση στις πρώτες τάξεις του σχολείου.
  • Αργότερα μηχανική και μονότονη ανάγνωση, λέξη προς λέξη, χωρίς ρυθμό και χρωματισμό στη φωνή.
  • Δυσκολία στη διάκριση διαφορετικών λέξεων, που όμως περιλαμβάνουν τα ίδια γράμματα π.χ. της – στη, μάτια – ματιά.
  • Παρατονισμός λέξεων.
  • Αγνόηση των σημείων στίξης. Ανάγνωση «χωρίς ανάσα», χωρίς δηλαδή να γίνεται η ανάλογη παύση σε τελείες ή κόμματα.
  • Δυσκολία στην ανάγνωση και προφορά πολυσύλλαβων ή ασυνήθιστων στο παιδί λέξεων.
  • Παράλειψη μονοσύλλαβων ιδίως λέξεων, π.χ. άρθρων, προθέσεων.
  • Αντικατάσταση λέξεων από άλλες που έχουν την ίδια ή συγγενή σημασία, π.χ. ποτάμι – νερό, δένδρο – ξύλο.
  • Ανάγνωση λέξεων με μετακίνηση και υποκατάσταση γραμμάτων, π.χ. άριστος – αόριστος, μοιάζουν – μοιράζουν.
  • Αντικατάσταση μιας λέξης με τη σημασιολογικά αντίθετή της, π.χ. άσπρος – μαύρος, ευτυχισμένος – δυστυχισμένος.
  • Καθρεπτική ανάγνωση μικρών λέξεων, όπως αχ – χα, αν – να, πονώ – νωπό.
  • Λαθεμένη προφορά γραμμάτων του αλφαβήτου που ακουστικά είναι παρόμοια, όπως θ – δ, β – φ, γ – σ, γ – χ.
  • Δυσκολίες στην αναγνωστική κατανόηση, όταν η ανάγνωση γίνεται από το ίδιο το παιδί. Τυπικά αυτό συμβαίνει διότι η προσοχή εξαντλείται στην αποκωδικοποίηση των λέξεων, δηλαδή στην ορθή και ακριβή ανάγνωση με ταυτόχρονη «θυσία» της κατανόησης.

Χαρακτηριστικά γραφής – ορθογραφίας:

  • Ακατάστατη γραφή, πολλές «μουντζούρες» και σβησίματα, ανισομεγέθη γράμματα με αποτέλεσμα οι λέξεις και τα γράμματα να είναι κολλημένα και δυσανάγνωστα.
  • Ατελής ευθυγράμμιση των λέξεων πάνω στο χαρτί, έστω και αν αυτό έχει γραμμές.
  • Χρήση κεφαλαίων γραμμάτων ανάμεσα σε μικρά.
  • Αντικατάσταση γραμμάτων όπως:
  • Β αντί φ
  • Δ αντί θ
  • Ρ αντί β
  • 3 αντί ε
  • ρ αντί 9
  • Αντιστροφές και μεταθέσεις γραμμάτων και συλλαβών μέσα στην ίδια λέξη, π.χ. φρένο αντί φέρνω, μόνος αντί νόμος.
  • Σύγχυση ή επανάληψη μικρών λειτουργικών λέξεων, όπως και, να, θα.
  • Συντακτικά λάθη.
  • Έντονη ανορθογραφία. Η ίδια λέξη μπορεί να βρίσκεται στην ίδια σελίδα γραμμένη με πολλούς τρόπους, όπως είναι – ίναι – υναι – υνέ – ήναι.

Κοινοποίηση:

Αφήστε μια απάντηση

Your email address will not be published.